|
Halk
oyunlarımız, oyuncuların içindeki diziliş biçimlerine
göre;
a) Halk
Oyunları
b) Sıra (Dizi)
Oyunları
c) Tek
Oyunlar
d) Karşılama
olmak üzere sınıflandırılabilir.
A
- Halk Oyunları : Oyuncuların elele, kolkola
tutuşarak veya birbirlerini hiç tutmadan, bir daire veya
kapalı eğri çemberinde dizilerek oynanan oyunlardır.
Zeybeklerin çoğu , bazı halaylar, heyamola bu türe
birkaç örnek olabilir.
B
- Sıra (Dizi) Oyunları: Oyuncuların yanyana
dizilerek oynadıkları oyunlardır. Sıra oyunlarında,
sıralanış biçimleri değişiktir. Düz dizi, eğri dizi,
kopuk dizi, bağlı dizili oyunlar gibi.
a)
Düz Dizi: Oyuncular bir doğru çizgi görünümü vererek
oynarlar. Bu da tek ve çift düz sıra dizileri olmak
üzere iki türlü oynanır.
b)
Eğri Dizi: Bu şekilde bir yuvarlağın halkanın
parçası görünümündedir.
c)
Kopuk Dizili Oyunlar: Oyuncular birbirlerine
değmeden ve birbirlerini tutmadan oynarlar. (Zeybekler,
Kılıç-Kalkan, Teke Zortlatmalarında ve Güvendelerde
olduğu gibi.)
d)
Bağlı Dizili Oyunlar: Oyuncular birbirlerinin
ellerinden, kollarından, belden tutarak oynarlar.Bu da
tek veya çift sıralı oynanır. Hemen hemen bütün halaylar,
barlar, horonlar ve kasap oyunları bu şekilde oynanan
oyunlardır.
Sıra
oyunlarında diziler cinsiyete göre (kadın-erkek) de
sınıflandırılabilir.
1- Tek
sıra erkek: (Dizi yanlız erkeklerden oluşur.)
2- Tek
sıra kadın: (Dizi yanlız kadın ve kızlardan oluşur.)
3- Çift
sıra erkek: (İki sıralı erkeklerden oluşur.)
4- Çift
sıra kadın: (İki sıralı kadın ve kızlardan oluşur.)
5-
Alaca Diziler: (Diziler kadın ve erkek oyunculardan
oluşur.)
Bunların
dışında bazı özel dizilere de rastlamak olasıdır.
C - Tek Oyunlar: Bu
oyunlar tek kişi ya da topluluk tarafından oynanır. Tek
oyun denmesinin nedeni; oyun içinde oyuncuların o oyunun
belli niteliklerini bozmaksızın, oyunu doğmatik olarak,
içinden geldiği biçimde, bağımsız oynamalarıdır. Tek
oyunlar çoklukla bağımsız oyun niteliğindedirler.
Bağımsız
Oyun (Doğmatik Oyun): Oyuncuların bir yöneticiden komut
almadan, belli kurallara bağlı olmaksızın, içlerinden
geldiği gibi, özgür hareketler yaparak oynadıkları
oyundur. Böylece oyuncular kişisel beceri ve
yeteneklerini gösterebilirler.
Düzenli
oyunlarda ise; oyuncular oyunun belli kurallarına bağlı
kalarak hareket ederler. Kendileri bu hareketlere
birşeyler katamazlar.
Tek
oyunlara Yozgat çevresinde Şıngılım, Kırşehir'de bitirim,
Elazığ'da Şıkıldam denmektedir. Bu oyunlara kişiler,
ayrı ayrı oyun gücüne ve yeteneğine sahip olduklarından
özel gösteriler de yapılabilirler.
Bursa'nın
Tek Güvendeler'i, Konya Sallamaları, Ankara'dan Misket,
Kastamonu'dan Seperçioğlu, Çiftetelli, Konyalı bazı
zeybek ve karşılamalar bu oyunlardandır.
D - Karşılama : Karşılama
genellikle Trakya bölgesinde karşılıklı iki kişi ya da
düzenli guruplar tarafından el tutmadan, karşılıklı
oynanan oyunlardır. Bu, diğer bölge oyunlarımızın içinde
de bir biçim olarak görülür. Buna Erzurum'un Hançer Barı,
Çorum'un İğdeli Gelin Halayı, Zara'nın Maro Halayı,
Artvin'in Sarı Kız'ı örnek olarak gösterilebilir.
|