İnsan tabiat
ilişkisini konu alan oyunlar. Yağmur, sis, akarsuyu konu alan
oyunlar. Bitkileri konu alan halk oyunları. Rakamlarla ifade edilen
oyunlar. İnsan hayvan ilişkilerini konu alan halk oyunları.
Toplumsal olayları konu alan halk oyunları; kavgayı konu alan
oyunlar, savaşı konu alan oyunlar, aşkı ve sevgiyi konu alan
oyunlar, kızla erkeğin birbirine kur yapmasını konu alan oyunlar.
Askere uğurlamayı konu alan oyunlar. Tarımı konu alan oyunlar, ekin
biçimi konu alan oyunlar, ürünün zarar görmesini konu alan oyunlar.
Meslekleri konu alan oyunlar, çobanlarla ilgili oyunlar, kadınların
yapmış olduğu günlük işleri taklit ederek erkeklerin oynadığı
oyunlar, ekmek yapımı inek sağılması gibi teşbih edilen oyunlar. Bir
iş üretimi ile ilgili oyunlar ip eğirme gibi.
Halkoyunları konularına göre ikiye ayrılır.
1- Soyut konuları işleyen
halkoyunları
2- Somut konuları işleyen
halk oyunları.
Bunlar, öykünmeye dayalı dıramatik oyunlardır. Dıramatik oyunlar, bir olayı, bir varlığı,
öykünme yolu ile dıramatize eder niteliktedir. Bunlar içerdikleri
konulara göre:
a) Doğayı Öykünen
Oyunlar:
Erzurum'dan Kavak, Kars'tan Uzunderece oyunlarında görüldüğü gibi
oyunlardaki bazı hareketler, figürler doğayı yansıtır. Kadınların
vücutlarını iki yana hafif büküşleri, kavağın rüzgardan sallanışını, Uzunderece oyunundaki bazı figürler ise ırmak alkışlarını
öykünmektedir.

b) Hayvan
Taklitli Oyunlar:
Bu oyunlarda ilk çağların dinsel kalıntılarına rastlanır. Tokat'tan
Kartal Halayı, Erzurum'dan Tavuk Barı, Gaziantep'ten Yedideve ve
Serçe, Silifke'den Keklik, Yozgat'tan Feyli Turnam ve Çekirge
oyunları bunlara birkaç örnek olabilir. Yedideve oyunun da deve
yürüyüşü, Serçe oyununda; Serçe sıçraması, Kartalda; oyuncuların
kartal gibi kanat açıp süzülüşleri, Keklik'te; kekliğin konuşu,
uçuşu, korkup ürkmesi, sekmesi, Feyli Turnam'da; Turnanın uçuşu,
konuşu, sekerek gezinmesi öykünmektedir.
c) Savaş Taklitli
Oyunlar:
İçeriğinde; erlik, yiğitlik, cesaret gibi soyut kavramlar taşıyan bu
oyunlarda savaş, vuruşma, dövüşme yansılanır. Bu oyunlarda araç;
tüfek, bıçak, kılıç-kalkan, hançer, sopadır.
Erzurum'un Köroğlu ve
Hançer Barları, Bursa'nın Kılıç-Kalkan oyunu bu tip oyunlara birkaç
örnek olabilir.
d) Günlük Yaşamı
Öykünen Oyunlar:
Bu oyunlarda günlük yaşam, uğraşılar, yapılan işler öykünmektedir.
Bu tür oyunların birçoklarında şamanizmin kalıntıları görülür.
Sivas, Köy-İş Halayı bu söylediklerimize güzel bir örnek olmaktadır.
Bu oyunun başlarında şamanizmin kalıntıları olan tapınma hareketleri
görülür. Oyunun sonlarına doğru ibadetin verdiği rahatlık ve huzur
açıkça sezilmektedir. Ayrıca Türkmen Kızı (Silifke), Kalaycı,
Keçeci, Bakırcı (Kastamonu) gibi çeşitli esnaf taklitlerinin
yapıldığı esnaf oyunu, Sivas'tan Arnavut oyunu da bu tür oyunlara
örnek olmaktadır.
e) Kadın Erkek
İlişkilerinin Öykünün Oyunlar:
Bu oyunlarda sevgi, kıskançlık gibi kavramlar; kaçan, naz eden, ve
kaçanın peşinde koşan, sonunda tatli bir anlaşmaya varılan gönül
serüvenleri işlenir.
Sivas'tan Sarı Zeybek,
Kars'tan Kıskanç, Elazığ'dan Bıçak oyunu bu tür oyunlara birkaç
örnek olabilir. |