|
AFYON(DİNAR) YÖRESİ
KIYAFETLERİ


KADIN GİYSİLERİ
BAŞA GİYİLENLER
Yazma, pullu hare, ak
örtme üzerine çoğunlukla kırmızı çekitme ve veya iki renkli
çatma alma bağlanır.Fes
başa giyildikten sonra üste maşallah denilen tepelik konur. Gümüş paralı
"terlik"
giyilir.Üçgen bir başörtüsü bağlanır.Bu ipek yazma veya abonidendir. Alnına
mor yada turkuaz krepten "çeki" çikilir.Çekinin yanina çiçek
takılır.Beliklerin uçlarına boncuk
bağlanır.
Baş:
1 - Hazır olarak yapıldıktan sonra başa takılır
2- Direk
başa takılıp yapılır.
Hazır başlıkların en
önemlileri; tas, tepelik ve fes, arakçin, taç, tozak ve hotoz'dur.
En çok kullanılan baş,
bazı yerlerde sırma işlemeli kısa, bazı yerlerde püsküllüdür. Bu
başlıklara kumaş sarılır. Örtüler çene altına bağlanır. Arkaya ve omuzlara
iliştirilir. Oyalarla
zenginleşir
OYALARIN ANLAMI
SÜNBÜL: Aşkın ve mutluluğun simgesidir
MOR SÜNBÜL: Aşık kızı
PEMBE SÜNBÜL: Nişanlı kızı
KARANFİL: Erkek takıyorsa yavuklusu var demektir. Evli
kadınlar takarlar
SARI NERGİS: Umutsuz aşkını anlatır
YABAN GÜLÜ OYASI: Erkeği gurbete giden kadını
BADEM ÇİÇEĞİ: Sevdiğiyle evlenecek kızı
ERİK ÇİÇEĞİ: Gelinler bağlar.
BAHAR ÇİÇEĞİ: Kocasıyla arası iyi olmayan.
KIRMIZI ACI BİBER: Kocasıyla arasının acı olduğunu dile getirir.
MÜJDE OYASI: Bebek bekleyen kadın takar
DAL OYASI: Oğlu, kızı olan yeşil yapraklı oya takar
ÇAYİR ÇİME OYASI: Gelin-kaynana ilişkisinin iyi olduğunu
simgeler
MEZAR TAŞI: Aradaki soğukluğun ölüme dek süreceğini anlatır
SIRTA GİYİLENLER
Şalvar:
Kutnu, yollu kumaş, saten, kadife ve çuhadan, çoğu kere astarlı, uçkurluğu
ve paçalar bol büzgülü bir iç giyim parçasıdır.Rengi üçetek ve sarka ile
uyumludur
Göynek:
Eskiden canfırdan yaka ağzı pullu ve tıg işi işlemeli, şimdilerde bürümcek
ve şile bezi kumaştan kollu, kalça üzerine kadar uzun bir iç giyim
parçasıdır
Döşlük:
Boyundan geçirilip bele kadar kolsuz, üçetek önünden görünecek şekilde
işli, göyneği kapatan yakada tek düğmeli bir tür göğüs örtüsüdür
Üçetek:
Kol ağızlan
yırtmaçlı, önden açık
belden itibaren üç parça etekli asil giyim
parçasıdır. Al, yeşil (yollu olanlar çok renkli) kutnu, kadife, altıparmak,
çiteri dokumadır.
Yanları bele kadar yırtmaçlıdır.Önü boydan boya açıktır.Göğüs kısmı bele
kadar düğmelerle
iliklidir. Kolları uzun, etekleri serbest bırakılır.Süslemeleri yoktur,
sadedir. Bütün kenarlan harç ile çevrilidir
1- PEŞSİZ ENTARİLER: Çoğunlukla baştan geçirilmek suretiyle
giyilir. Bir adıda "bindallı”dir. Üzerine bel kemeri takılır.
"yolaklı bindallı”da denir.
2- TELLİ HARE-PULLU HARE:
Takım halindedir. Üçetek, göynek ve şalvardan
oluşur
3- TEFE BAŞI:
Üçetek, cepken, etek cell (bele kadar olan entari ve şalvardan oluşur).
Kuşak:
Yünlü dokuma kumaştan katlanarak bazan düz, bazan arkada üçgen yapacak
şekilde bele dolanır
Sarka:
Önden açık, kollu, boyu bele kadar kısa,kırmızı,bordo,mavi,siyah renklerde,
kınalı altıparmak kumaş, kadife ve çuhadan bir diş giyim parçasıdır.Üzeri
srrma,
sim işli, etrafi makrome ve sutaşi süslüdür
Öncek:
Eskiden kirmenle eğirilmiş yünden nakışlı dokuma, şimdilerde el tezgahlarında
kendinden motifli genellikle bordo renkte dokuma pamuklu kumaştandır
Kolan:
2,5-3 cm eninde 2-3 m uzunluğunda denkli yün eğirilmiş çarpana dokumadır.
Öncek üstüne dolanarak püsküllü uçlan arkada serbestçe salınır
Cepkenler:
Başlıcaları fermene, fermene salt, hirka yelektir. Yelekler kolsuz olur.
Bazı yerlerde kollu gömlek üstüne de giyilir. Cuba, atlas, kadife gibi
kumaşlardan dikilir.
Bazen de şalvarların yapıldığı kumaşlardan dikilir.Yörüklerde: Üç etekli
şalvar,bellerinde
kuşak,başlarında iki katli örtü, alınlarına puşu bağlarlar.Emirdağ yöresinde
"SAYA" denir
Önlük:
Siyah renkte, boydan boya fırfırlı, renkli ibrişimle işlenir.Kırmızı zemin
üzerinde olanlan da vardır
AYAĞA GİYİLENLER
Çorap:
Eğirme yün, kırmızısı ağır basan renkli iplerle örülmüş nakiş süslü kısa
gonçludur. Ayağa yemeni veya kundura giyilmektedir
Takılar:
Beşibir yerdeler, hamayli, muska bir dizi haline getirilip takılır. Altın
dizilerin
kullanılmasına "ifrata" varılmıştır.Bele kemer bağlanır
Baş takılan;
altın, gümüş dizilerinden oluşan kasaba, arabeli, dulukbasti, Fadime
Ana Eli veya boncuklu süslerden oluşmaktadir. Fese dikildiği gibi maşallaha
tutturulanları da
vardır
Boyun takıları;
karanfil ve mavi cam boncuk dizileri, beşibirlik ve gümüş para dizilerinden
oluşur
Başlarda gedanlar
inci, top altın,bronş gibi kıymetlı takılar vardır.Büyük inci tek
sıra, küçük inciler birkaç diziden oluşur. Buna "külçe" denir
Süsler: Üçeteğin
kol, yaka, etek uçları, önü ve arteteği harçlar, su taşlan, hayat ağacı
ve haşhaş kozağı işlidir. Saçlar ince ince örülerek arkada belik yapılır
aralarına örük
boncuğu takılır
Türkmen kutsal
inancına dayanarak giyinir.Süslemede belli sınırlarda kalır.Geometrik
şekiller, kutsal sayılara önem verilir. Daha çok geometrik şekiller ağır
basar.Yörüklerde
süs ve göze görünüş önemlidir.Çiçek desenleri daha çok kullanılır
|